Author: Prashant Ovhal

नवी दिल्ली, ८ सप्टेंबर, २०२६ – स्पॉटिफायवर भारतातील कलाकारांनी मिळवलेल्या रॉयल्टीमध्ये २०२५ मध्ये २९ टक्‍के वाढ झाली आहे, ज्यामध्ये प्रत्येक प्रमुख भारतीय भाषेने या…

सर्व्हिसनाऊच्या नवीन संशोधनातून भारतातील झपाट्याने होणारी एआय गुंतवणूक आणि उपक्रमांना आत्मविश्वासाने एआयचा विस्तार करण्यासाठी आवश्यक असणारा प्रशासनाचा पाया यांतील तफावत समोर आली आहे. भारत, ८ सप्टेंबर २०२६: भारत आपल्या एआय प्रवासाच्या एका महत्त्वपूर्ण टप्प्यात प्रवेश करत आहे. सर्व्हिसनाऊ एंटरप्राइज एआय मॅच्युरिटी इंडेक्स २०२६ (ServiceNow Enterprise AI Maturity Index 2026) नुसार, जागतिक सरासरी ११० टक्‍क्‍यांच्या तुलनेत एका वर्षात एंटरप्राइज एआय गुंतवणुकीत ११९ टक्‍क्‍यांची प्रचंड वाढ झाली आहे. २०२७ पर्यंत सरासरी आयटी बजेटच्या पाचव्या भागापेक्षा जास्त हिस्सा एआयचा असेल, असा अंदाज आहे. गुंतवणुकीचा हा वेग देशाच्या वास्तविक सामर्थ्यावर उभारला जात आहे: जागतिक दर्जाच्या डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा, सखोल अभियांत्रिकी कौशल्ये आणि जागतिक स्तरावर सर्वात वेगाने एआय स्वीकारणाऱ्यांपैकी एक असलेला भारत. पण, पुढील टप्पा कंपन्या किती वेगाने एआय लागू करतात यापेक्षा किती आत्मविश्वासाने त्याचे नियंत्रण करू शकतात यावर अवलंबून असेल. आजघडीला, भारतातील केवळ २२ टक्‍के उद्योगांकडे एआय चाचणी, ऑडिटिंग आणि जोखीम-मूल्यांकन प्रक्रिया उपलब्ध आहेत. हे अंतर आधीच स्पष्टपणे दिसून येत आहे: भारतातील ५४ टक्‍के कंपन्या एआय एजंट्स लागू करत आहेत, पण केवळ ११ टक्‍के कंपन्या स्वायत्त वर्कफ्लोकडे वळल्या आहेत. यावरून दिसून येते की, भारत वेगाने पुढे जात आहे, पण एआयला कुठे स्वतंत्रपणे काम करू दिले पाहिजे याबद्दल स्पष्ट खबरदारी घेतली जात आहे. अंमलबजावणी आणि स्वायत्तता यांतील हे अंतर भारतातील व्यावसायिक प्रमुख प्राधान्य देत असलेल्या विश्वास, जोखीम आणि तयारीच्या विचारांना दर्शवते: ६० टक्‍के कंपन्या पारदर्शकता आणि चुकीच्या माहितीच्या संभाव्य धोक्याला मुख्य विचार मानतात. ५५ टक्‍के कंपन्या नियामक आणि अनुपालनाला दर्शवतात. ५० टक्‍के कंपन्या डेटा गोपनीयता आणि सुरक्षेच्या चिंतांना कारणीभूत मानतात. एंटरप्राइजद्वारे तैनात केलेला प्रत्येक एआय एजंट डेटा, सिस्टम आणि निर्णयांपर्यंत पोहोचणारी एक स्वतंत्र ओळख असते. या एजंट्सना चालवण्यासाठी आवश्यक प्रशासन तयार करणे, यावरून भारतातील उद्योग महत्त्वाचे काम एआयवर किती वेगाने सोपवू शकतात हे ठरेल. “भारताने सिद्ध केले आहे की, ते फार कमी बाजारपेठा करू शकतील अशा मोठ्या प्रमाणावर एआयसाठी कटिबद्ध राहू शकतात. पुढील मोठी झेप भारतातील उद्योग त्यांच्या या महत्त्वाकांक्षेची सांगड प्रशासन, कनेक्टेड डेटा आणि वर्कफ्लोशी कशी घालतात यावरून ठरेल, ज्यामुळे एआय अधिक महत्त्वाची कामे हाती घेऊ शकेल. ज्या कंपन्या या पायाभूत सुविधा प्रथम तयार करतील, त्या भारतासाठी एआयच्या मूल्याचा पुढील टप्पा समोर आणतील,” असे सर्व्हिसनाऊ इंडिया आणि सार्कचे मॅनेजिंग डायरेक्टर आणि ग्रुप व्हाईस प्रेसिडेंट कुलमीत बावा म्हणाले. एकाच दिशेने जाणारा राष्ट्रीय दृष्टिकोन भारतातील उद्योग क्षेत्राच्या वेगाला एआयबाबत तितक्याच उद्दिष्टपूर्ण राष्ट्रीय दृष्टिकोनाची जोड मिळत आहे. देशाने एक सक्षम चौकट तयार करण्यासाठी लवकर पावले उचलली आहेत. यामध्ये २०२५ मध्ये लागू झालेल्या डिजिटल पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन अॅक्ट आणि डीपीडीपी नियमावलीपासून ते फेब्रुवारी २०२६ च्या एआय इम्पॅक्ट समिटमध्ये सादर केलेल्या एआय गव्हर्नन्स मार्गदर्शक तत्त्वांपर्यंत इंडिया-एआय मिशन आणि इंडिया-एआय सेफ्टी इन्स्टिट्यूटच्या स्थापनेचा समावेश आहे. हा दृष्टिकोन नाविन्यतेला प्रोत्साहन देण्यासोबत उपक्रम, टॅलेंट आणि ग्राहक यांच्यात विश्वास निर्माण करतो. उद्योगांसाठी त्यांचे अंतर्गत एआय प्रशासन या राष्ट्रीय दिशेशी सुसंगत करणे हे वेगाने त्यांच्या सज्जतेला दर्शवत आहे आणि लवकर पावले उचलणाऱ्यांसाठी एक मोठा फायदा ठरत आहे. कनेक्टेड नसलेल्या बाबींचे नियंत्रण केले जाऊ शकत नाही…