Category: Marathi

एआय-आधारित अंडररायटिंग आणि कर्ज अंतिम पर्यायाऐवजी एक आर्थिक साधन मानणाऱ्या कर्जदारांच्या नवीन पिढीमुळे भारतातील वैयक्तिक कर्ज क्षेत्र वेगाने बदलत आहे भारतात वैयक्तिक कर्जाच्या पद्धतीमध्ये मोठा बदल होत आहे. एकेकाळी प्रामुख्याने आणीबाणी किंवा आर्थिक अडचणींशी जोडली जाणारी वैयक्तिक कर्जे आता आकांक्षी आणि व्यावहारिक अशा दोन्ही गरजा पूर्ण करण्यासाठी नियोजित आर्थिक साधन म्हणून वापरली जात आहेत. हा बदल विशेषतः तरुण ग्राहक आणि श्रीमंत  कर्जदारांमध्ये दिसून येत आहे, जे दीर्घकालीन गुंतवणुकीला धक्का न लावता मोक्याच्या वेळी कर्जाचा वापर करण्यास अधिक सोयीस्कर मानत आहेत. कोटक महिंद्रा बँकेचे पर्सनल लोन्सचे बिझनेस हेड अमित पाठक म्हणाले, “हा बदल दोन समांतर प्रवाहांमुळे होत आहे: कर्जदारांच्या वर्तनातील बदल आणि एआय-आधारित अंडररायटिंगचा वाढता वापर. जलद, सुलभ आणि अधिक स्थिर कर्जाच्या उपलब्धतेकडे ग्राहकांची अपेक्षा बदलत आहे, तसतसे बँका देखील अधिक स्मार्ट जोखीम मूल्यांकन आणि फसवणूक शोधण्याच्या क्षमतेमध्ये गुंतवणूक करत आहेत”. या बदलाचा मुख्य चालक म्हणजे अनुभवाधारित कर्जाबाबत वाढणारी सुविधा होय. तरुण ग्राहक, विशेषतः जेन झी आणि पहिल्यांदाच कमाई करणारे प्रवास, लग्नसराई, जीवनशैलीतील खरेदी आणि आयुष्यातील इतर महत्त्वाच्या अनुभवांसारख्या ऐच्छिक खर्चासाठी कर्जाचा वापर करण्यास उत्सुक आहेत. कर्जाकडे सावधगिरीने पाहणा-या पूर्वीच्या पिढ्यांच्या तुलनेत तरुण कर्जदार कर्जाकडे साधन म्हणून पाहतात, जे त्यांना भविष्यातील कमाईच्या क्षमतेनुसार वर्तमान आकांक्षा पूर्ण करण्यास मदत करते. तसेच, नियोजित कर्जाच्या या वाढीसोबत जबाबदार कर्ज व्यवहाराची प्रबळ संस्कृती निर्माण होत आहे, ज्यामध्ये ग्राहक शिस्तबद्धपणे परतफेड, उत्तम क्रेडिट स्कोअर राखणे आणि स्वतःच्या क्षमतेनुसार कर्ज घेण्याला अधिक महत्त्व देत आहेत. विशेष म्हणजे, कर्जाची ही वाढती मागणी परतफेड वर्तनावर नकारात्मक परिणाम करत आहे असे नाही. वाढती आर्थिक साक्षरता, क्रेडिट स्कोअरची जाणीव आणि शिस्तबद्धपणे परतफेड करण्याची उत्तम समज यामुळे अधिक जबाबदार कर्ज पद्धतीला प्रोत्साहन मिळत आहे. आज कर्जदार उत्तम क्रेडिट व्यवहार राखण्याबाबत आणि एकाच वेळी अनेक कर्जे घेण्यासारख्या गोष्टी टाळण्याबाबत अधिक जागरूक आहेत. तसेच, बँका एआय व मशीन लर्निंग-आधारित अंडररायटिंग मॉडेल्सद्वारे कर्जाचे मूल्यांकन आणि वितरण करण्याच्या पद्धतीत बदल करत आहेत. कर्जाची प्रक्रिया अधिक डिजिटल होत आहे, तसे एआय जलद, अधिक अचूक आणि सुरक्षित निर्णय घेण्यास सक्षम करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. ही मॉडेल्स नियमन आराखड्याच्या अंतर्गत तयार आणि लागू केली जात आहेत, ज्यामध्ये मानवी देखरेख देखील निर्णय प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. बँका कर्ज मंजुरीचे निर्णय घेण्यासाठी केवळ एआयच्या आउटपुटवर अवलंबून नाहीत. व्यापक अंमलबजावणीपूर्वी मॉडेल्सची लहान गटांवर चाचणी केली जाते, ज्याचे निकाल वेळेनुसार तपासून सुधारले जातात. यामुळे अंडररायटिंग मॉडेल्सची अचूकता सुधारण्यास मदत होते, तसेच फसवणूक शोधण्याची क्षमता दृढ होते आणि सायबर धोके किंवा ओळखपत्रांचा गैरवापर यांच्याशी संबंधित धोके कमी होतात. धनकोंना (कर्जदात्यांना) कमी कालावधीत ग्राहकांच्या डेटाच्या मोठ्या प्रमाणाचे विश्लेषण करण्याची सुविधा देऊन एआय अंडररायटिंग प्रक्रियेत अधिक सुधारणा करत आहे. यामुळे अधिक सूक्ष्म जोखीम मूल्यांकन, डिफॉल्टचे अधिक अचूक अंदाज आणि उत्तम दर ठरवणे शक्य होत आहे. सुधारित जोखीम शोध प्रक्रियेमुळे नॉन-परफॉर्मिंग अॅसेट्स कमी होतात आणि अधिक कार्यक्षम कर्ज वितरणास पाठबळ मिळते, ज्याचा शेवटी बँका आणि कर्जदार या दोघांनाही फायदा होतो. दुसरा एक नवा प्रवाह म्हणजे श्रीमंत ग्राहकांकडून लिक्विडिटी मॅनेजमेंट टूल (रोख रकमेच्या नियोजनाचे साधन) म्हणून वैयक्तिक क्रेडिट लाईन्सचा केला जाणारा वापर. अल्पमुदतीच्या रोख रकमेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी गुंतवणुकीचे पैसे काढून घेण्याऐवजी अनेक ग्राहक चक्रवाढ परतावा सुरक्षित ठेवून त्वरित रोख रक्कम मिळवण्यासाठी लवचिक क्रेडिट उत्पादनांचा वापर करत आहेत. ही विचारसरणीतील एक व्यापक बदल दर्शवते, जिथे कर्जाकडे केवळ आर्थिक अडचणीचे लक्षण म्हणून न पाहता अधिक स्मार्ट आर्थिक नियोजनाचे साधन म्हणून पाहिले जात आहे.

केंद्रीय मंत्री एच.डी. कुमारस्वामी आणि केंद्रीय मंत्री जी. किशन रेड्डी, नीती आयोगाचे सदस्य डॉ. आर. बालसुब्रमण्यम…

भारत | ऑगस्ट १९, २०२६: अॅमेझॉन इंडियाने आज डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडोर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (डीएफसीसीआयएल)…

मुंबई, 20 ऑगस्ट 2026: आधुनिक संगणन क्षेत्रात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सची वाढती भूमिका आणि एआयचा प्रभावी वापर करण्यासाठी कॉम्प्युटर सायन्सच्या भक्कम मूलभूत ज्ञानाची आवश्यकता लक्षात घेऊन, आयआयटी बॉम्बे एज्युकेशनल आउटरीचतर्फे कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (सीएस आणि एआय) मधील ई-पोस्टग्रॅज्युएट डिप्लोमा सुरू करण्यात आला आहे. या कार्यक्रमाच्या कॉम्प्युटर सायन्समधील भक्कम पायाभरणीवर आधारित विस्तारित अभ्यासक्रमात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंगवर लक्षणीय अधिक भर देण्यात आला आहे. आयआयटी बॉम्बेच्या प्राध्यापकांनी तयार केलेला आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबवला जाणारा हा कार्यक्रम असून, ग्रेट लर्निंग हा त्याचा एडटेक भागीदार आहे. या कार्यक्रमात कॉम्प्युटर सायन्सच्या भक्कम मूलभूत ज्ञानाची सांगड आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंगमधील समकालीन घडामोडींशी घालण्यात आली आहे. यामध्ये सिंक्रोनस आणि असिंक्रोनस ऑनलाइन शिक्षणासोबतच आयआयटी बॉम्बे कॅम्पसमध्ये प्रत्यक्ष कॅम्पस इमर्शनचाही समावेश आहे. सीएस आणि एआयमधील ई-पोस्टग्रॅज्युएट डिप्लोमा हा संगणन आणि एआयची वैचारिक समज अधिक सखोल करू इच्छिणाऱ्या प्रेरित आणि तांत्रिकदृष्ट्या कुशल व्यक्तींसाठी तयार करण्यात आला आहे. अभ्यासक्रमाची दोन प्रमुख भागांमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंग. एआयशी संबंधित विषयांमध्ये जनरेटिव्ह एआय, लार्ज लँग्वेज मॉडेल्स, एआय एजंट्स, आरएजी, एमसीपी, रीइन्फोर्समेंट लर्निंग, कॉम्प्युटर व्हिजन, एनएलपी आणि डीप लर्निंग यांचा समावेश आहे. तर कॉम्प्युटर सायन्समधील विषयांमध्ये अल्गोरिदम्स अँड कॉम्प्लेक्सिटी, ब्लॉकचेन, वेब अँड सॉफ्टवेअर सिक्युरिटी, क्रिप्टोग्राफी अँड नेटवर्क सिक्युरिटी आणि बिग डेटा सिस्टम इंटरनल्स यांचा समावेश आहे. विद्यार्थ्यांना एकूण सहा अभ्यासक्रम पूर्ण करणे आवश्यक आहे. यापैकी प्रत्येक भागातील किमान दोन अभ्यासक्रम पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. हा कार्यक्रम एका वर्षात पूर्ण करता येतो, तसेच तो तीन वर्षांच्या कालावधीत पूर्ण करण्याची लवचिकताही उपलब्ध आहे. “हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांना केवळ एआय टूल्सचा वापर करण्यास सक्षम करणार नाही, तर त्यांना कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सची मूलभूत पातळीवर समज विकसित करण्यासही मदत करेल. ही सखोल समज त्यांना आपण प्रवेश करत असलेल्या वाढत्या एआय–केंद्रित जगाशी जुळवून घेण्यास, स्पर्धा करण्यास आणि उत्कृष्ट कामगिरी करण्यास मदत करेल,” असे आयआयटी बॉम्बेच्या डिपार्टमेंट ऑफ कॉम्प्युटर सायन्स अँड इंजिनीअरिंगमधील ई–पीजीडी (सीएस आणि एआय) फॅकल्टी कोऑर्डिनेटर प्रो. विनय जे. रिबेरो यांनी सांगितले. “एआय हा सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट आणि कॉम्प्युटिंग सिस्टिम्सचा अविभाज्य भाग बनत आहे. व्यावसायिकांना केवळ एआय टूल्सची माहिती असणे पुरेसे नाही; त्यांना कॉम्प्युटर सायन्सची भक्कम पायाभूत समज आणि त्यातील तत्त्वे विश्वासार्ह व स्केलेबल एआय सिस्टिम्सच्या डिझाइन आणि डिप्लॉयमेंटला कशा प्रकारे मदत करतात, याचे ज्ञान आवश्यक आहे. कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्समधील ई–पीजीडी या दोन्ही क्षेत्रांना एकत्र आणतो आणि विद्यार्थ्यांना एआयमधील उच्च मागणी असलेल्या भूमिकांसाठी आवश्यक तांत्रिक सखोलता विकसित करण्यास मदत करतो,” असे ग्रेट लर्निंगचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी मोहन लखमराजू यांनी सांगितले. हा कार्यक्रम सॉफ्टवेअर डेव्हलपर्स आणि इंजिनीअर्स, आयटी व्यावसायिक तसेच डेटा सायंटिस्ट्ससाठी तयार करण्यात आला आहे. या व्यक्तींनी पदवीपूर्व शिक्षणादरम्यान किंवा नोकरीच्या माध्यमातून कॉम्प्युटर सायन्सचे ज्ञान मिळवलेले असावे. कॉम्प्युटर सायन्सचे मूलभूत ज्ञान असलेल्या नव्या पदवीधरांसाठीही हा कार्यक्रम उपयुक्त आहे.