मुंबई, 20 ऑगस्ट 2026: आधुनिक संगणन क्षेत्रात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सची वाढती भूमिका आणि एआयचा प्रभावी वापर करण्यासाठी कॉम्प्युटर सायन्सच्या भक्कम मूलभूत ज्ञानाची आवश्यकता लक्षात घेऊन, आयआयटी बॉम्बे एज्युकेशनल आउटरीचतर्फे कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (सीएस आणि एआय) मधील ई-पोस्टग्रॅज्युएट डिप्लोमा सुरू करण्यात आला आहे. या कार्यक्रमाच्या कॉम्प्युटर सायन्समधील भक्कम पायाभरणीवर आधारित विस्तारित अभ्यासक्रमात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंगवर लक्षणीय अधिक भर देण्यात आला आहे. आयआयटी बॉम्बेच्या प्राध्यापकांनी तयार केलेला आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबवला जाणारा हा कार्यक्रम असून, ग्रेट लर्निंग हा त्याचा एडटेक भागीदार आहे. या कार्यक्रमात कॉम्प्युटर सायन्सच्या भक्कम मूलभूत ज्ञानाची सांगड आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंगमधील समकालीन घडामोडींशी घालण्यात आली आहे. यामध्ये सिंक्रोनस आणि असिंक्रोनस ऑनलाइन शिक्षणासोबतच आयआयटी बॉम्बे कॅम्पसमध्ये प्रत्यक्ष कॅम्पस इमर्शनचाही समावेश आहे. सीएस आणि एआयमधील ई-पोस्टग्रॅज्युएट डिप्लोमा हा संगणन आणि एआयची वैचारिक समज अधिक सखोल करू इच्छिणाऱ्या प्रेरित आणि तांत्रिकदृष्ट्या कुशल व्यक्तींसाठी तयार करण्यात आला आहे. अभ्यासक्रमाची दोन प्रमुख भागांमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स आणि मशीन लर्निंग. एआयशी संबंधित विषयांमध्ये जनरेटिव्ह एआय, लार्ज लँग्वेज मॉडेल्स, एआय एजंट्स, आरएजी, एमसीपी, रीइन्फोर्समेंट लर्निंग, कॉम्प्युटर व्हिजन, एनएलपी आणि डीप लर्निंग यांचा समावेश आहे. तर कॉम्प्युटर सायन्समधील विषयांमध्ये अल्गोरिदम्स अँड कॉम्प्लेक्सिटी, ब्लॉकचेन, वेब अँड सॉफ्टवेअर सिक्युरिटी, क्रिप्टोग्राफी अँड नेटवर्क सिक्युरिटी आणि बिग डेटा सिस्टम इंटरनल्स यांचा समावेश आहे. विद्यार्थ्यांना एकूण सहा अभ्यासक्रम पूर्ण करणे आवश्यक आहे. यापैकी प्रत्येक भागातील किमान दोन अभ्यासक्रम पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. हा कार्यक्रम एका वर्षात पूर्ण करता येतो, तसेच तो तीन वर्षांच्या कालावधीत पूर्ण करण्याची लवचिकताही उपलब्ध आहे. “हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांना केवळ एआय टूल्सचा वापर करण्यास सक्षम करणार नाही, तर त्यांना कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सची मूलभूत पातळीवर समज विकसित करण्यासही मदत करेल. ही सखोल समज त्यांना आपण प्रवेश करत असलेल्या वाढत्या एआय–केंद्रित जगाशी जुळवून घेण्यास, स्पर्धा करण्यास आणि उत्कृष्ट कामगिरी करण्यास मदत करेल,” असे आयआयटी बॉम्बेच्या डिपार्टमेंट ऑफ कॉम्प्युटर सायन्स अँड इंजिनीअरिंगमधील ई–पीजीडी (सीएस आणि एआय) फॅकल्टी कोऑर्डिनेटर प्रो. विनय जे. रिबेरो यांनी सांगितले. “एआय हा सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट आणि कॉम्प्युटिंग सिस्टिम्सचा अविभाज्य भाग बनत आहे. व्यावसायिकांना केवळ एआय टूल्सची माहिती असणे पुरेसे नाही; त्यांना कॉम्प्युटर सायन्सची भक्कम पायाभूत समज आणि त्यातील तत्त्वे विश्वासार्ह व स्केलेबल एआय सिस्टिम्सच्या डिझाइन आणि डिप्लॉयमेंटला कशा प्रकारे मदत करतात, याचे ज्ञान आवश्यक आहे. कॉम्प्युटर सायन्स आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्समधील ई–पीजीडी या दोन्ही क्षेत्रांना एकत्र आणतो आणि विद्यार्थ्यांना एआयमधील उच्च मागणी असलेल्या भूमिकांसाठी आवश्यक तांत्रिक सखोलता विकसित करण्यास मदत करतो,” असे ग्रेट लर्निंगचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी मोहन लखमराजू यांनी सांगितले. हा कार्यक्रम सॉफ्टवेअर डेव्हलपर्स आणि इंजिनीअर्स, आयटी व्यावसायिक तसेच डेटा सायंटिस्ट्ससाठी तयार करण्यात आला आहे. या व्यक्तींनी पदवीपूर्व शिक्षणादरम्यान किंवा नोकरीच्या माध्यमातून कॉम्प्युटर सायन्सचे ज्ञान मिळवलेले असावे. कॉम्प्युटर सायन्सचे मूलभूत ज्ञान असलेल्या नव्या पदवीधरांसाठीही हा कार्यक्रम उपयुक्त आहे.