आरोग्यसेवेमध्ये तंत्रज्ञानाची भूमिका फक्त भविष्याकरिता मर्यादित राहिलेली नसून आज रूग्णांसाठी निदान, देखभाल आणि प्रतिष्ठेला नवीन आकार देत आहे. सॅमसंग सॉल्व्ह फॉर टूमारो (एसएफटी) २०२५ या सॅमसंगच्या प्रमुख शिक्षण उपक्रमाने आयआयटी दिल्लीसोबत सहयोगाने हे परिवर्तन दाखवले, जेथे देशभरातील हजारो विद्यार्थ्यांना थीम ‘फ्यूचर ऑफ हेल्थ, हायजिन अँड वेलबिंग’अंतर्गत एआय-फर्स्ट, मानव-केंद्रित सोल्यूशन्स डिझाइन करण्याचे आव्हान दिले.
या नाविन्यतेचे स्वरूप पुढीलप्रमाणे:
१. वास्तविक जीवनातील आव्हानांचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न
विद्यार्थ्यांना स्वच्छता, आरोग्य, पोषण, भावनिक स्वास्थ्य आणि प्रतिबंधात्मक केअरमधील समस्यांचे निराकरण करणारे सहजसाध्य आरोग्यसेवा तंत्रज्ञान निर्माण करण्यास आवाहन करण्यात आले, ज्यामधून आरोग्याबाबत उत्तम सुविधा मिळणे विशेषाधिकार नसून अधिकार असल्याची खात्री मिळाली.
२. उज्ज्वल भविष्यासाठी व्यावहारिक सोल्यूशन्स
ऑलकेमिस्ट, बीआरएचएम, हीअर ब्राइट, पिंक ब्रिगेडियर्स यांसारख्या टीम्सनी विविध नाविन्यता सादर केल्या, जसे मल्टी-आर्टिक्युलेटेड बायोनिक हँड्स, लवकर निदान करणारे एआय टूल्स, भविष्यसूचक ब्रेस्ट हेल्थ अॅप्स आणि भारतातील विविध भाषांनुसार डिझाइन करण्यात आलेले स्पीच रेकग्निशन डिवाईसेस. या सर्व नाविन्यतांमध्ये देखभालीदरम्यान निष्ठा व सुलभ सुविधा देण्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.
ऑलकेमिस्ट (आंध्रप्रदेश) – सिलिकोसिसचे निदान करण्यासाठी सखोल लर्निंग मॉडेल असलेला एआय-समर्थित प्लॅटफॉर्म.
बीआरएचएम (उत्तर प्रदेश) – विकलांग व्यक्तींना पुन्हा हालचाल करण्यास मदत करणारा कमी खर्चिक बायोनिक हँड.
हीअर ब्राइट (दिल्ली) – एआय-समर्थित ग्लासेस (चष्मे), जे श्रवणदोष असलेल्या व्यक्तींसाठी संभाषणाला मजकूरामध्ये बदलतात.
पिंक ब्रिगेडियर्स (ओडिशा) – महिलांसाठी भविष्यसूचक एआय अॅप, जे त्यांना स्वत:हून त्यांच्या स्तनाच्या आरोग्याची तपासणी करण्यास मदत करते, तसेच उत्तम निष्पत्तींची खात्री देते.
३. थीम विजेता – पॅरास्पीक: बोलताना अडचण येणाऱ्यांना साह्य
चार राष्ट्रीय विजेत्यांपैकी पॅरास्पीकने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले. गुरूग्राममधील १६ वर्षीय विद्यार्थी प्रणित खेतानने डिझाइन केलेले हे सुसंगत एआय डिवाईस आहे, जे बोलताना अडचण येणाऱ्या व्यक्तींचे उच्चार स्पष्ट व अस्खलित करते, ज्यामध्ये हिंदी भाषेचा समावेश आहे. बोलताना अडचण येणाऱ्या व्यक्तींच्या समस्यांचे निराकरण करण्यामधून प्रेरणा घेत प्रणितने डायसार्थिक हिंदीसाठी भारतातील पहिले डेटासेट डिझाइन केले, ज्यासह एआय आरोग्यसेवेमधील मोठी तफावत दूर केली.
४. आरोग्य व स्वास्थ्याव्यतिरिक्त इतर विजेते नाविन्यता
एसएफटी २०२५ मध्ये पुढील नाविन्यतांना देखील सन्मानित करण्यात आले:
नेक्स्टप्ले.एआय – एआय क्रीडा प्रशिक्षण प्लॅटफॉर्म
पर्सिव्हिया – एआय-समर्थित ग्लासेस
पृथ्वी रक्षक – गेमिफाईड सस्टेनेबिलिटी अॅप
५. विकास करण्यासह यशस्वी होण्यासाठी पाठिंबा
विजेत्यांना आयआयटी दिल्लीमध्ये जवळपास १ कोटी रूपये इन्क्यूबेशन सपोर्ट मिळाले, तसेच टॉप टीम्सना अतिरिक्त पुरस्कार मिळाले, जसे १ लाख रूपये अनुदान, गुडविल अवॉर्ड्स आणि यंग इनोव्हेटर अवॉर्ड्स. टॉप २० टीम्सना सॅमसंग गॅलेक्सी झेड फ्लिप स्मार्टफोन देण्यात आले.
६. विकसित होत असलेली, सर्वसमावेशक नाविन्यता परिसंस्था
एसएफटी २०२५ मध्ये द्वितीय व तृतीय श्रेणीच्या शहरांमधून मोठ्या प्रमाणात सहभागी दिसण्यात आले, तसेच माजी विद्यार्थी मार्गदर्शक म्हणून परत आले आणि प्रोटोटाइपिंगसाठी आयआयटी दिल्लीची एफआयटीटी लॅब्स उपलब्ध करून देण्यात आली. या विकासामधून शहरी भागांपलीकडे दर्जेदार एसटीईएम शिक्षण उपलब्ध करून देण्याप्रती कटिबद्धता दिसून येते. २०१० पासून ६८ शहरांमधील २.९ दशलक्ष तरूण नवप्रवर्तक सामील होण्यासह एसएफटीने भारतातील समस्या निवारकांच्या भावी पिढीला आकार देणे सुरू ठेवले आहे.
७. सहानुभूती व जबाबदारीमधून प्रेरित
डिझाइन-थिंकिंग वर्कशॉप्सनी विद्यार्थ्यांना एआय सोल्यूशन्स निर्माण करण्यास प्रेरित केले, जे वास्तविक समस्यांचे जबाबदारीने निराकरण करतील, तसेच झपाट्याने विकसित होत असलेल्या डिजिटल विश्वामध्ये सामाजिक गरजांनुसार नाविन्यता आणतील.